ประเภทของพื้นที่ครอบครอง (Hazard occupancy)

Published by Weerawut in Knowledge · 25 January 2026

อ้างอิงจาก วสท.3002-51, ข้อ 5.2.1.1 วัตถุประสงค์ การแบ่งประเภทของพื้นที่ครอบครอง หมายถึง การกำหนดประเภทของพื้นที่ๆ มีลักษณะการใช้งานคล้ายคลึงกันและมีความเสี่ยงในการติดไฟและลามไฟใกล้เคียงกัน เพื่อความมุ่งหมายในการจัดระบบป้องกันอัคคีภัยตามมาตรฐานที่กำหนด

การแบ่งพื้นที่ครอบครองเป็นจุดเริ่มต้นของการออกแบบ ถ้าเลือกประเภทของพื้นที่ครอบครองที่อันตรายน้อยกว่าไปใช้กับพื้นที่ครอบครองที่มีอันตรายมากกว่า จะทำให้ระบบดับเพลิงที่ออกแบบมีขนาดไม่เพียงพอ เป็นเหตุให้ไม่สามารถดับไฟ หรือไม่สามารถควบคุมเพลิงไหม้ไม่ให้ลุกลามรุนแรง ซึ่งมีผลกับความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน

การแบ่งประเภทพื้นที่ครอบครอง จะมีผลต่อการวางตำแหน่งหัวกระจายน้ำดับเพลิง (หัวสปริงเกอร์) ดังในรูปที่สเก็ตเปรียบเทียบให้เห็นแบบง่ายๆ เช่น อาคารยาว 40 เมตร กว้าง 25 เมตร คิดเป็นพื้นที่ 1,000 ตารางเมตร, ถ้าวางหัวกระจายน้ำดับเพลิงด้วยประเภทพื้นที่ครอบครองอันตรายน้อย (Light hazard occupancy), พื้นที่ครอบครองอันตรายปานกลาง กลุ่มที่ 1 (Ordinary hazard occupancy group 1) และพื้นที่ครอบครองอันตรายมาก กลุ่มที่ 1 (Extra hazard occupancy group 1) จะมีจำนวนหัวกระจายน้ำดับเพลิงประมาณ 54, 90 และ 126 หัวตามลำดับ, มีผลทำให้ต้องการปริมาณน้ำดับเพลิงสำหรับหัวกระจายน้ำดับเพลิงอย่างน้อย 150, 225 และ 750 gpm ตามลำดับ และนำไปรวมกับน้ำจากสายฉีดน้ำดับเพลิงสนับสนุน (Hose stream) ตามที่มาตรฐานระบุสำหรับแต่ละประเภทพื้นที่ครอบครอง โดยผู้ออกแบบก็จะไปเลือกขนาดท่อ และคำนวณหาความดันที่เครื่องสูบน้ำดับเพลิงต้องส่งจ่ายน้ำสูงสุด เพื่อให้หัวกระจายน้ำดับเพลิงฉีดน้ำดับเพลิงในปริมาณที่ต้องการตามมาตรฐาน

สรุปคือ พื้นที่เท่ากัน ออกแบบด้วยประเภทพื้นที่ครอบครองต่างกัน จะติดตั้งหัวกระจายน้ำดับเพลิงไม่เท่ากัน และค่าความต้องการปริมาณน้ำดับเพลิงก็ต่างกันมาก และแน่นอนว่าขนาดเครื่องสูบน้ำดับเพลิงก็จะต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

ผู้เขียนมักพบว่า ระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงที่ติดตั้งอยู่ทั้งในโรงงาน และอาคารสูงเป็นจำนวนมากถูกออกแบบด้วยพื้นที่ครอบครองอันตรายน้อย (Light hazard) ซึ่งจะทำให้เกิดความเสี่ยง และยังทำให้ผู้ใช้พื้นที่เข้าใจว่ามีความปลอดภัย ผู้ที่สนใจสามารถดูในมาตรฐาน วสท.3002-51 หรือ NFPA 13 Standard for the Installation of Sprinkler System เพิ่มเติม

ยกตัวอย่างประเภทพื้นที่ครอบครองสำหรับแต่ละพื้นที่ โดยที่ผู้เขียนอ้างอิงจาก วสท. และ NFPA 13

ห้องพักในโรงแรม - LH
สำนักงานที่เป็นอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่ - OH1
ห้องเครื่องสูบน้ำดับเพลิงขับด้วยมอเตอร์ไฟฟ้า - OH1
ห้องครัวในร้านอาหาร - OH1
ห้องซักแห้ง - OH1
ที่จอดรถยนต์ - OH2 (ตาม NFPA13-2025)
ห้องเครื่องสูบน้ำดับเพลิงดีเซล - EH2
โรงงานพลาสติก - EH2
โรงสีข้าว - OH2
เป็นต้น

การออกแบบให้ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้น จะมีค่าใช้จ่ายที่เหมาะสมและทำได้ง่ายกว่าการไปปรับปรุงแก้ไขในภายหลัง

การหลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายที่จำเป็น โดยการออกแบบให้มีขนาดเล็กกว่าที่ควรเพียงเพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย สุดท้ายก็ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมเพื่อแก้ไขอีก

รับทดสอบสมรรถนะเครื่องสูบน้ำดับเพลิงประจำปี, ทดสอบฉีดน้ำปลายสาย และคำนวณหาค่าความต้องการปริมาณน้ำดับเพลิง

สนใจติดต่อ นายวีรวุฒิ มือถือ 081-577-8879

บริษัท ดับบลิวแอล วิศวกรรมและพลังงาน จำกัด

There are no reviews yet.